توجيهات رايج نجات دهد . در روايتى آمده است كه از آن حضرت دربارهء صفات خداوند پرسيدند . آن حضرت در پاسخ فرمود : لا تجاوزوا عمّا فى القرآن ؛ « 1 » از آنچه در قرآن است پا فراتر نگذاريد . و در تعبير ديگرى فرمود : لا تتجاوز فى التّوحيد ما ذكره الله تعالى فى كتابه فتهلك ؛ « 2 » در مسألهء توحيد از آنچه خداى تبارك و تعالى در كتاب خود ذكر كرده پا فراتر نگذار كه هلاك مىشوى . و در روايت ديگر آمده است : إنّ الله أعلى و اجلّ من أن يبلغ كنه صفته ، فصفوه بما وصف به نفسه و كفّوا عمّا سوى ذلك . « 3 » خداوند بالاتر و بزرگتر از آن است كه كسى بتواند به حقيقت صفت او برسد ؛ پس او را همانگونه كه خودش توصيف فرموده بشناسيد و از غير آن دست برداريد . و زمانى كه خود مىخواست صفات خدا را بر شمرد ، تنها از مضامين قرآن بهره مىگرفت . « 4 » و در مقابل اهل حديث كه از مشبّهه بوده و با تشبّث به ظواهر آيات و روايات مىكوشيدند براى خدا صفات انسانى و مادى بتراشند ، موضع گرفته و خدا را از هر نوع تشبيه و صفت مادّى مبرّا مىساخت . « 5 » وقتى به آن حضرت گفته شد ، عدّه‌اى را عقيده بر آن است كه خدا به سماء الدّنيا ( آسمان دنيا ) نزول مىكند فرمود : إنّ اللّه لا ينزل و لا يحتاج إلى أن ينزل انّما منظره فى القرب و البعد سواء . « 6 » خدا تنزّل نمىكند و احتياجى بدان ندارد ؛ زيرا دور و نزديك به طور مساوى در منظر و معرض ديد اوست . كلمات دقيق و بسيار گرانبهايى پيرامون صفات خدا از موسى بن جعفر عليه السّلام رسيده « 7 » كه لازم است مرورى مستقل بر آنها داشته باشيم .

--> ( 1 ) . المحاسن ، ص 239 ؛ الكافى ، ج 1 ، ص 102 ( 2 ) . التوحيد ، ص 76 ( 3 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 105 ( 4 ) . التوحيد ، ص 76 ( 5 ) . التوحيد ، صص 75 ، 97 ، 99 ( 6 ) . الكافى ، ج 1 ، ص 125 ؛ الاحتجاج ، ج 2 ، ص 156 ( 7 ) . التوحيد ، صص 141 ، 147 ، 175 ، 178 ، 183